جدول معادل گریدهای استیل؛ 304 در استاندارد اروپایی، ژاپنی و چینی چه نامی دارد؟

جدول معادل گریدهای 304، 304L، 316، 316L، 321، 309S، 310S، 430 و 201 در استانداردهای ASTM، UNS، EN، JIS و GB چین و نکات خواندن MTC.

انتشار در 21 اکتبر 2026 7 بازدید 0 دیدگاه

روی گواهی یک ورق ژاپنی SUS304 درج شده، روی مدرک یک ورق اروپایی 1.4301 و روی یک ورق چینی 06Cr19Ni10؛ هر سه یک آلیاژند. ورق 304 در استاندارد آمریکایی (ASTM) با همین نام و شماره UNS S30400 شناخته می‌شود، در استاندارد اروپایی با شماره 1.4301 یا نام X5CrNi18-10، در استاندارد ژاپنی با نام SUS304 و در استاندارد چین با نام 06Cr19Ni10. این نام‌ها «معادل»‌اند، یعنی آلیاژ تقریباً یکسانی را توصیف می‌کنند، اما محدوده دقیق ترکیب و خواص مکانیکی در هر استاندارد ممکن است کمی فرق کند. همین تفاوت کوچک در پروژه‌ای که استاندارد مشخصی خواسته تعیین‌کننده است، چون مدرک ورق باید طبق همان استاندارد صادر شده باشد.

این موضوع برای خریداران ورق استیل اهمیت عملی دارد، چون ورق وارداتی از اروپا، ژاپن، کره، تایوان یا چین معمولاً گواهی آنالیز (MTC) را با استاندارد کشور یا کارخانه سازنده صادر می‌کند. اگر نام‌گذاری را نشناسید، ممکن است ورق درست را رد کنید یا ورق نادرست را بپذیرید.

جدول معادل گریدهای پرکاربرد ورق استیل

برای 304L در استاندارد اروپایی، علاوه بر 1.4307، گرید 1.4306 هم وجود دارد که نیکل بیشتری دارد. در عمل 1.4307 رایج‌تر است.

هر بخش از نام‌گذاری چه معنایی دارد؟

ASTM و AISI

شماره‌های سه‌رقمی مثل 304 و 316 از سیستم قدیمی AISI آمده‌اند و هنوز رایج‌ترین زبان بازار هستند. استاندارد محصول ورق استیل در آمریکا ASTM A240 است و الزامات عمومی مثل تلرانس ابعاد و انواع سطح در ASTM A480 آمده است.

UNS

یک سیستم شماره‌گذاری یکپارچه آمریکایی است. حرف S برای استیل‌های ضدزنگ است و دو رقم آخر نسخه‌ها را از هم جدا می‌کند؛ مثلاً S30400 برای 304 و S30403 برای 304L.

EN

استاندارد اروپایی هر آلیاژ را با یک شماره (مثل 1.4301) و یک نام شیمیایی (مثل X5CrNi18-10) معرفی می‌کند. در نام شیمیایی، X یعنی فولاد پرآلیاژ، عدد بعد از آن تقریباً صد برابر درصد کربن است و اعداد آخر درصد تقریبی عناصر اصلی را نشان می‌دهند. پس X5CrNi18-10 یعنی حدود ۰.۰۵ درصد کربن، ۱۸ درصد کروم و ۱۰ درصد نیکل. استاندارد ورق برای کاربرد عمومی EN 10088-2 و برای تجهیزات تحت فشار EN 10028-7 است.

JIS

در استاندارد ژاپن، پیشوند SUS (Steel Use Stainless) به همان شماره رایج اضافه می‌شود؛ SUS304 همان 304 است. ورق نورد گرم در JIS G4304 و ورق نورد سرد در JIS G4305 آمده است. ورق‌های کره و تایوان هم در بسیاری از موارد با همین نام‌گذاری یا هم‌زمان با ASTM گواهی می‌شوند.

GB چین

نام‌گذاری چینی هم شیمیایی است: عدد اول نماینده مقدار کربن است و بعد عناصر اصلی با درصد تقریبی‌شان می‌آیند. این عدد خود سقف کربن نیست و از روی آن محاسبه می‌شود؛ 06 برای گریدهایی با سقف کربن ۰.۰۸ درصد و 022 برای گریدهای کم‌کربن با سقف ۰.۰۳۰ درصد به کار می‌رود. ورق نورد سرد در GB/T 3280 و نورد گرم در GB/T 4237 پوشش داده می‌شود. در مدارک قدیمی‌تر یا بعضی کارخانه‌ها هنوز نام‌های قدیمی مثل 0Cr18Ni9 برای 304 دیده می‌شود. اگر ورق چینی می‌خرید، نکات بیشتر را در مقاله واردات ورق استیل از چین بخوانید.

آیا گریدهای معادل دقیقاً یکی هستند؟

نه همیشه. معادل بودن یعنی آلیاژ برای یک هدف طراحی شده و ترکیب اصلی آن یکسان است، اما محدوده‌ها کاملاً بر هم منطبق نیستند. چند نمونه:

• سقف کربن 304 در ASTM A240 برابر ۰.۰۷ درصد است و در 1.4301 اروپایی هم ۰.۰۷ درصد؛ اما محدوده نیکل و کروم در دو استاندارد کمی فرق دارد.
• حداقل استحکام تسلیم 304 در ASTM A240 برابر ۲۰۵ مگاپاسکال است. در EN 10088-2 حداقل استحکام بر اساس روش تولید و ضخامت (نورد سرد یا گرم، ورق یا پلیت) متفاوت تعریف شده است.
• بعضی گریدها معادل کامل ندارند و نزدیک‌ترین گرید فقط «مشابه» حساب می‌شود.

بنابراین اگر نقشه یا قرارداد مثلاً «ASTM A240 304L» خواسته، ورقی که فقط با 1.4307 گواهی شده ممکن است از نظر بازرس قابل قبول نباشد، حتی اگر از نظر فنی تقریباً همان باشد. راه رایج، خرید ورقی است که هم‌زمان با چند استاندارد گواهی شده؛ بسیاری از کارخانه‌ها MTC را به‌صورت دوگانه یا چندگانه صادر می‌کنند، مثل ASTM A240 و EN 10088-2 با هم.

در گواهی آنالیز (MTC) به چه چیزهایی نگاه کنیم؟

MTC فقط وقتی ارزش دارد که شماره ذوب آن با خود ورق تطبیق داده شود. اگر شماره‌ای روی ورق نیست یا با مدرک نمی‌خواند، مدرک چیزی را ثابت نمی‌کند. روش‌های کنترل گرید، از تطبیق مدارک تا آنالیز XRF و اسپارک، را در مقاله تشخیص ورق استیل اصل توضیح داده‌ایم.

کجا نام‌گذاری گریدها خریدار را به اشتباه می‌اندازد؟

رایج‌ترین مورد، یکی دانستن 201 و 304 به‌خاطر ظاهر مشابه است. در 201 (که در GB با نام 12Cr17Mn6Ni5N می‌آید) بخشی از نیکل با منگنز جایگزین شده و مقاومت به خوردگی آن کمتر است. در MTC چینی باید به نام کامل گرید نگاه کرد؛ دیدن حروف «Cr» و «Ni» در نام چیزی را ثابت نمی‌کند.

نسخه L هم زیاد نادیده گرفته می‌شود. 1.4301 و 1.4307 دو گرید متفاوت‌اند؛ اولی معادل 304 و دومی معادل 304L است و اگر پروژه L خواسته، 1.4301 کافی نیست. همین وضعیت درباره 316 و 316Ti هم وجود دارد: 1.4571 (316Ti) با تیتانیوم پایدار شده و با 1.4401 یکی نیست، هرچند هر دو مولیبدن دارند.

عباراتی مثل «استیل درجه یک» یا «فول نیکل» هم که در بازار زیاد شنیده می‌شوند، در هیچ استانداردی تعریف نشده‌اند. معیار، نام گرید و استاندارد درج‌شده در مدرک است.

گریدهای این جدول را کجا ببینیم؟

هر گرید پرمصرف صفحه جداگانه‌ای با ابعاد و ضخامت‌های موجود دارد: ورق استیل 304 و 304L، ورق استیل 316، ورق 321، ورق 430 و برای دمای بالا ورق‌های نسوز 309S و 310S. قیمت روز همه گریدها در صفحه قیمت ورق استیل آمده است. اگر کشور سازنده یا برند ورق هم برایتان مهم است، معیارهای مقایسه برندها را در مقاله بهترین مارک ورق استیل نوشته‌ایم.

سوالات متداول

معادل اروپایی ورق 304 چیست؟

1.4301 با نام شیمیایی X5CrNi18-10. معادل 304L گرید 1.4307 (X2CrNi18-9) است.

SUS304 با 304 فرقی دارد؟

SUS304 نام همان آلیاژ در استاندارد ژاپنی JIS است. محدوده‌های ترکیب و خواص با ASTM تفاوت جزئی دارند، اما برای بیشتر کاربردها یکسان در نظر گرفته می‌شوند.

06Cr19Ni10 در MTC چینی یعنی چه؟

نام 304 در استاندارد GB چین است. نسخه کم‌کربن آن، یعنی 304L، با نام 022Cr19Ni10 نوشته می‌شود.

MTC نوع 3.1 یعنی چه؟

گواهی بازرسی طبق EN 10204 که نتایج آزمون همان محموله را نشان می‌دهد و نماینده بازرسی کارخانه، مستقل از واحد تولید، آن را تأیید کرده است.

پیش از استعلام، بند مربوط به ورق را در مشخصات فنی پروژه پیدا کنید و همان نام گرید و استاندارد را عیناً اعلام کنید. این‌طور ورقی پیشنهاد می‌شود که مدرکش با خواسته پروژه می‌خواند و در بازرسی مشکلی پیش نمی‌آید. برای استعلام قیمت و موجودی با کارشناسان ما تماس بگیرید.